Een GMP-validatie bevestigt de productkwaliteit, maar niet automatisch de explosieveiligheid van een installatie.
De farmaceutische industrie behoort wereldwijd tot de meest gereguleerde sectoren. Iedere processtap – van grondstof tot gereed geneesmiddel – wordt gevalideerd, gedocumenteerd en gecontroleerd. Steriele productieprocessen, cleanrooms, isolatoren en geautomatiseerde CIP- (Cleaning in Place) en SIP-systemen (Sterilisation in Place) zorgen voor reproduceerbare productieomstandigheden en vormen de basis voor patiëntveiligheid en productkwaliteit volgens de EU-GMP-richtlijnen, in het bijzonder Annex 1.
Juist hierdoor ontstaat regelmatig een onbedoelde aanname: wanneer een installatie volledig voldoet aan de GMP-eisen, zal ook de explosieveiligheid automatisch op orde zijn.
In de praktijk zijn dit echter twee verschillende technische disciplines met ieder een eigen doelstelling.
Tijdens de productie van geneesmiddelen worden regelmatig brandbare oplosmiddelen zoals ethanol, isopropanol, methanol en aceton toegepast. Daarnaast ontstaan bij microniseren, malen, granuleren, wervelbeddrogen en tabletproductie fijne brandbare stofdeeltjes die onder bepaalde omstandigheden een explosieve atmosfeer kunnen vormen. Moderne farmaceutische installaties combineren daardoor zeer hoge eisen aan productkwaliteit met complexe vraagstukken op het gebied van explosieveiligheid.
De grootste uitdaging ontstaat meestal niet tijdens de eerste validatie van een installatie, maar gedurende de daaropvolgende levensduur. Productportfolio's veranderen, batchgroottes worden kleiner, isolatoren worden vervangen, ventilatiesystemen worden geoptimaliseerd en energie-efficiëntiemaatregelen worden doorgevoerd. Iedere wijziging kan invloed hebben op de oorspronkelijke uitgangspunten van de gevarenzonering, de ventilatieberekeningen en de beoordeling van mogelijke ontstekingsbronnen, terwijl de GMP-validatie volledig geldig blijft.
Daarom ontwikkelt explosieveiligheid zich steeds meer tot een integraal onderdeel van moderne Pharmaceutical Quality Systems (PQS). Quality Risk Management volgens ICH Q9, Management of Change, Asset Integrity, de Arbowet, het Arbeidsomstandighedenbesluit (met name afdeling 2 van hoofdstuk 3 inzake explosieve atmosferen), het Explosieveiligheidsdocument (EVD), de NEN-EN-IEC 60079-serie, de NPR 7910-1 en NPR 7910-2 vormen gezamenlijk het technische kader voor het ontwerpen, exploiteren, inspecteren en wijzigen van installaties waar explosieve atmosferen kunnen voorkomen.
Een GMP-validatie toont aan dat een installatie in staat is om geneesmiddelen reproduceerbaar volgens de vereiste kwaliteitsnormen te produceren. Zij vervangt echter niet de explosierisicobeoordeling, noch de periodieke beoordeling van de gevarenzonering, de analyse van ontstekingsbronnen, de verificatie van explosieveilige apparatuur of de actualisatie van het Explosieveiligheidsdocument nadat technische wijzigingen zijn doorgevoerd.
De meest succesvolle farmaceutische bedrijven onderscheiden zich in de toekomst niet uitsluitend door de kwaliteit van hun geneesmiddelen. Zij onderscheiden zich vooral doordat iedere technische wijziging systematisch wordt beoordeeld vanuit zowel GMP als explosieveiligheid, waardoor productkwaliteit, procesveiligheid, installatieveiligheid en bedrijfscontinuïteit gedurende de volledige levensduur van de installatie gewaarborgd blijven.
Bronvermelding
Arbowet
Arbeidsomstandighedenbesluit, Hoofdstuk 3, Afdeling 2 (Explosieve atmosferen)
Richtlijn 1999/92/EG (ATEX 153 – Arbeidsplaatsen)
Richtlijn 2014/34/EU (ATEX 114 – Apparatuur)
EU Guidelines for Good Manufacturing Practice (EU GMP), Annex 1: Manufacture of Sterile Medicinal Products
ICH Q9(R1) – Quality Risk Management
NEN-EN-IEC 60079-10-1 – Explosieve atmosferen – Gevarenzonering gas
NEN-EN-IEC 60079-10-2 – Explosieve atmosferen – Gevarenzonering stof
NEN-EN-IEC 60079-14 – Ontwerp, selectie en installatie van Ex-installaties
NEN-EN-IEC 60079-17 – Inspectie en onderhoud van Ex-installaties
NPR 7910-1 en NPR 7910-2 – Praktijkrichtlijnen voor gevarenzonering
Hashtags
#Farmacie #Pharma #GMP #Annex1 #ICHQ9 #QualityRiskManagement #ATEX #Explosieveiligheid #ExplosionSafety #AssetIntegrity #ProcessSafety #ManagementOfChange #IEC60079 #Engineering #Maintenance #OperationalExcellence #BusinessContinuity #Exquintia