Explosieveiligheid bevindt zich steeds vaker in sectoren waar niemand haar verwacht.

Wanneer over explosieveiligheid wordt gesproken, denken de meeste mensen direct aan raffinaderijen, chemische fabrieken of tankopslag. Dat beeld is begrijpelijk, maar inmiddels achterhaald.

De energietransitie, circulaire economie en toenemende automatisering zorgen ervoor dat explosieve atmosferen zich steeds vaker voordoen in sectoren die traditioneel niet met ATEX worden geassocieerd.

Moderne voedselproducenten verwerken grote hoeveelheden zetmeel, suiker, melkpoeder, cacao en kruiden. Dat zijn waardevolle grondstoffen, maar onder de juiste omstandigheden kunnen zij ook explosieve stofwolken vormen. Farmaceutische bedrijven combineren steriele productie met brandbare oplosmiddelen. Recyclingbedrijven verwerken batterijen, kunststoffen en metaalstof. Waterzuiveringsinstallaties produceren biogas en waterstof. Datacenters experimenteren met waterstof als noodstroomvoorziening. Ook producenten van biobased materialen, 3D-printpoeders en duurzame brandstoffen krijgen steeds vaker te maken met explosieve atmosferen.

Het bijzondere is dat de explosieveiligheid vaak niet ontstaat doordat een bedrijf van sector verandert, maar doordat de technologie verandert.

Een energiebesparende drooginstallatie, een nieuwe grondstof, een hogere productiecapaciteit of een installatie voor solvent recovery kan voldoende zijn om de oorspronkelijke procescondities fundamenteel te wijzigen. De installatie blijft hetzelfde product maken, terwijl het explosierisico inmiddels volledig anders kan zijn.

Explosieveiligheid ontwikkelt zich daardoor steeds minder tot een specialistisch onderwerp voor enkele industriële sectoren. Zij groeit uit tot een integraal onderdeel van modern assetmanagement, procesveiligheid en duurzaam ontwerpen. De vraag is niet langer óf een organisatie met explosieveiligheid te maken krijgt, maar wanneer procesinnovatie aanleiding geeft om de oorspronkelijke technische uitgangspunten opnieuw te beoordelen volgens de IEC 60079-serie.

De bedrijven die morgen het meest betrouwbaar produceren, zijn niet per definitie de bedrijven met de grootste chemische installaties. Het zijn de organisaties die tijdig herkennen dat technologische innovatie ook nieuwe explosierisico's introduceert en deze vanaf het ontwerp beheersen.